پلي تني و كروموزوم پلي تن در يك سلول در اثر آندوميتوز رخ مي دهد . آندوميتوز تقسيمي است كه در آن كروموزوم ها مضاعف شده ولي سيتوپلاسم تقسيم نمي شود .

در حالت پلي تني عدد كروموزومي سلول ( تعداد ) كروموزوم ها ثابت مانده برابر عدد كروموزومي قبل از اندوميتوز خواهد بود ، ولي تعداد كروما تيد هاي هر كروموزوم دو برابر مي شود .

کروموزوم پلی‌تن، کروموزوم غول پیکری است که در غدد بزاقی مگس سرکه وجود دارد و به دانشمندان کمک می‌کند تا تغییرات ژنتیکی را بررسی کنند و از تقسیمات سلولی ایجاد می‌شود که طی آن DNA همانندسازی می‌کند ولی تقسیم هسته وسلول صورت نمی‌گیرد. با قرار گرفتن DNAها درکنارهم اجتماع غول پیکری از1000مولکولDNA حاصل می‌شود که با میکروسکوپ نوری قابل مشاهده است.

در حالت عادی کروموزوم‌ها در سلول جدا هستند ولی در سلول‌های دارای پلی‌تن کروموزوم‌ها از ناحیه سانترومر به هم متصل می‌شوند و یک رشته بزرگ و ضخیم را تشکیل می‌دهند و به محل اتصال سانترومرها که حجیم شده است،کروموسنتر می‌گویند.

 

ساختار كروموزوم پلي تن

برآوردهاي جديد ، كروموزوم هاي پلي تن را ساختمان هاي تشكيل شده از رشته هاي كابل مانند مي دانند كه با به هم پيچيدن 1000 تا 4000 رشته مساوي با قطر 20 تا 30  نانومتر به وجود آمده اند. هر رشته يك واحد كروماتيد داراي يك ملكول DNA با قطر 2 نانومتر بوده بوسيله پروتئين پوشانده و محكم بسته بندي شده است .

کروموزوم موجود در غدد بزاقی مگس سرکه دارای چندین بازوست. در سلول به ازای هر کروموزوم، یک کروموزوم همتا (همولوگ) وجود دارد. در کروموزوم پلی‌تن کروموزوم‌های همتا از هم جدا نیستند بلکه این کروموزوم متصل و در جوار کروموزوم اصلی است (کروموزوم‌های همولوگ درکنار هم هستند).

دررنگ‌آمیزی پلی‌تن باندهای تیره و روشن دیده می‌شود که هر کدام الگوی خاصی دارند و در مگس‌های مختلف یکسان است (الگوی یکسانی دارند). هر گونه تغییر روی این ژن‌ها سبب تغییر در ساختار بازوها می‌شود که به خوبی قابل تشخیص است و می‌توان از روی آن ناهنجاری کروموزومی را تشخیص داد.

سلول‌های حاوی کروموزوم پلی‌تن مانند سلول‌های دیگر متابولیسم‌های شیمیایی را انجام می‌دهند، برای سنتزRNAمولکول‌های DNAموجود در یک قسمت باز می‌شوند، به این نواحی puffمی‌گویند.

مگس سرکه در حالت لاروی بررسی می‌شود چون راحت‌تر است در مطالعات کلاسیک از نوع خاصی استفاده می‌شود. لارو مگس باید در محیط سرد (حدود 18درجه سانتیگراد) رشد کند تا جثه‌اش بزرگ‌تر شود. بیشتر حشرات دارای کروموزوم پلی‌تن هستند.

 

شرح آزمایش

 

۱) یک لارو را روی لام قرار دهید و یک قطره آب روی آن بگذارید. یک سوزن تشریح را در وسط بدن لارو فرو ببرید.

2) سوزن تشریح دیگر را در پشت قلاب های دهانی فرو کنید و با حرکت سریع ضمایم دهانی وقلاب ها را بیرون بکشید.

3)انتهای بدن لارو را از روی لام پاک کنید.

4)یک قطره اسید کلریدریک به مدت 1دقیقه در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد روی آن قراردهید. 

 5)اسید را با کاغذ خشک کن پاک کنید و به مدت ۱۰ دقیقه استو اورسئین روی آن بریزید.

6)روی آن لامل گذاشته و کاغذ خشک کن را روی لامل قرار می دهیم با انگشت شست آن را فشار می دهیم

7)زیر میکروسکوپ آن را مشاهده می کنیم.